امیرحسین شریفی، تهیهکننده سینما و تلویزیون در گفتوگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه جشنواره فیلم فجر در دهههای ۶۰ و ۷۰ توانسته بود فضایی پویا و متعهد به آرمانهای انقلاب اسلامی ایجاد کند، اظهار کرد: در آن سالها نگاه به موضوعات انقلابی و دینی عمیق و صادقانه بود و سینماگران باورمند به ارزشهای اسلامی توانستند آثاری ماندگار خلق کنند. اما متأسفانه از اواخر دهه ۷۰ به بعد، این جشنواره رفتهرفته از مسیر اصلی خود فاصله گرفت و امروز بیشتر شاهد برگزاری مراسمی تشریفاتی و فاقد روحیه انقلابی هستیم.
وی افزود: در دهه ۶۰ و ۷۰، جشنواره فیلم فجر محلی برای عرضه آثاری بود که دغدغههای مردمی و آرمانهای انقلاب را بازتاب میداد. فیلمهایی مانند «اشک سرما» و «ضیافت» در همان فضای متعهدانه متولد شدند و توانستند هم در عرصه داخلی و هم در سطح بینالمللی توجهها را جلب کنند. اما امروز شاهد آن هستیم که بسیاری از فیلمهای ارزشمحور یا به حاشیه رانده میشوند یا اساساً امکان حضور در جشنواره را پیدا نمیکنند.
شریفی با اشاره به فیلم «آوازههای سرزمین من» که چند سال پیش در جشنواره فیلم فجر ارائه شد، گفت: این فیلم با محوریت مقاومت و نزدیکی ادیان ساخته شده بود و پیام آشتی و وحدت میان پیروان ادیان الهی را دنبال میکرد. با این حال، نه تنها مورد استقبال قرار نگرفت، بلکه با بیتوجهی مطلق روبرو شد. این برخورد نشان میدهد که جشنواره امروز دیگر حساسیت لازم نسبت به مضامین انقلابی و دینی را ندارد و ترجیح میدهد به سمت موضوعات سطحی و کمهزینه حرکت کند.
تهیهکننده «اشک سرما» ادامه داد: بخش بینالملل جشنواره فیلم فجر نیز هیچگاه نتوانسته بهطور واقعی منادی و مبلغ انقلاب و سینمای ایران باشد. در حالی که این بخش میتوانست پنجرهای برای معرفی سینمای متعهد ایران به جهانیان باشد، عملاً تبدیل به محفلی برای نمایش فیلمهایی شده که بیشتر با معیارهای فنی و زیباییشناختی غربی هماهنگ هستند تا با آرمانهای انقلاب اسلامی.
وی تأکید کرد: جشنواره فیلم فجر باید به ریشههای خود بازگردد و بار دیگر فضایی فراهم کند که سینماگران متعهد بتوانند بدون دغدغههای حاشیهای، آثاری در خور آرمانهای انقلاب تولید کنند. در غیر این صورت، این رویداد مهم سینمایی به تدریج هویت خود را از دست خواهد داد و به محلی صرفاً برای رونمایی از فیلمهای تجاری و کممایه تبدیل خواهد شد.
شریفی در پاسخ به این پرسش که آیا امیدی به تغییر رویکرد جشنواره وجود دارد، گفت: تغییر نیازمند عزم جدی مدیران فرهنگی و سینمایی است. اگر نهادهای متولی بخواهند جشنواره را به مسیر اصلی خود بازگردانند، باید سازوکارهای داوری، انتخاب فیلم و حتی تشکیل بخشهای مختلف را مورد بازنگری اساسی قرار دهند. در حال حاضر، به نظر میرسد که اولویتها به سمت مسائل حاشیهای و نمایشی سوق یافته است.
وی با بیان اینکه سینمای ایران در دهههای گذشته توانسته است با تکیه بر مضامین انقلابی و دینی، جایگاه قابلتوجهی در عرصه بینالمللی پیدا کند، افزود: نمونههای موفق زیادی داریم که در همان فضای جشنواره فجر قدیم معرفی شدند و امروز به عنوان نماد سینمای متعهد ایران شناخته میشوند. اما متأسفانه روند فعلی جشنواره به گونهای است که چنین آثاری کمتر دیده میشوند.
تهیهکننده «ضیافت» همچنین به نقش تهیهکننده در حفظ خط مشی انقلابی فیلمها اشاره کرد و گفت: تهیهکننده به عنوان پشتوانه مالی و فنی تولید، مسئولیت سنگینی در جهتدهی به محتوای فیلم دارد. اگر تهیهکننده خود متعهد به آرمانهای انقلاب باشد، میتواند در تمام مراحل تولید، از انتخاب فیلمنامه تا مرحله پساتولید، بر حفظ خط قرمزهای ارزشی نظارت کند. این نقش در دهههای ۶۰ و سنگینی در جهتدهی به محتوای فیلم دارد. اگر تهیهکننده خود متعهد به آرمانهای انقلاب باشد، میتواند در تمام مراحل تولید، از انتخاب فیلمنامه تا مرحله پساتولید، بر حفظ خط قرمزهای ارزشی نظارت کند. این نقش در دهههای ۶۰ و ۷۰ به خوبی ایفا میشد.
شریفی در ادامه به تجربه شخصی خود در تولید فیلم «آوازههای سرزمین من» پرداخت و توضیح داد: این فیلم با هدف ترویج گفتوگویمللی پیدا کند، افزود: نمونههای موفق زیادی داریم که در همان فضای جشنواره فجر قدیم معرفی شدند و امروز به عنوان نماد سینمای متعهد ایران شناخته میشوند. اما متأسفانه روند فعلی جشنواره به گونهای است که چنین آثاری کمتر دیده میشوند.
این تهیهکننده همچنین به نقش تهیهکننده در حفظ خط مشی انقلابی فیلمها اشاره کرد و گفت: تهیهکننده به عنوان پشتوانه مالی و فنی تولید، مسئولیت سنگینی در جهتدهی به محتوای فیلم دارد. اگر تهیهکننده خود متعهد به آرمانهای انقلاب باشد، میتواند در تمام مراحل تولید، از انتخاب فیلمنامه تا مرحله پساتولید، بر حفظ خط قرمزهای ارزشی نظارت کند. این نقش در دهههای ۶۰ و ۷۰ به خوبی ایفا میشد.
شریفی در ادامه به تجربه شخصی خود در تولید فیلم «آوازههای سرزمین من» پرداخت و توضیح داد: این فیلم با هدف ترویج گفتوگوی ادیان و نمایش مشترکات فرهنگی میان مسلمانان، مسیحیان و یهودیان ساخته شد. ما تلاش کردیم با نگاهی منصفانه و به دور از کلیشههای رایج، تصویری واقعی از همزیستی مسالمتآمیز ادیان ارائه دهیم. اما متأسفانه جشنواره فجر نه تنها از این اثر استقبال نکرد، بلکه آن را نادیده گرفت.
وی با انتقاد از رویکرد بخش بینالملل جشنواره گفت: این بخش باید بتواند سینمای ایران را به عنوان سینمایی دارای هویت مستقل و پیامآور ارزشهای الهی معرفی کند. اما در عمل میبینیم که انتخاب فیلمها برای بخش بینالملل بیشتر تابع سلیقههای غربی است و کمتر به محتوای متعهدانه توجه میشود. این امر باعث شده که سینمای ایران در عرصه جهانی تنها با چند فیلم محدود شناخته شود. اگر جشنواره فیلم فجر میخواهد بار دیگر به جایگاه واقعی خود بازگردد، باید نگاه انتقادی به عملکرد خود داشته باشد و اصلاحات ساختاری را در دستور کار قرار دهد. تنها در این صورت است که میتوان امیدوار بود این رویداد سینمایی بتواند همچون گذشته، میزبان آثاری باشد که آرمانهای انقلاب اسلامی را صادقانه بازتاب میدهند.
این تهیهکننده در پاسخ به سؤالی دیگر درباره آینده سینمای متعهد ایران گفت: سینمای متعهد ایران با وجود تمام مشکلات و موانع، همچنان زنده است و تولیدات ارزشمندی در خارج از جریان اصلی جشنوارهها شکل میگیرد. اگر نهادهای فرهنگی از این تولیدات حمایت کنند و فضای مناسبی برای عرضه آنها فراهم آورند، بدون شک شاهد شکوفایی دوباره این گونه سینمایی خواهیم بود. در غیر این صورت، این سینما به حاشیه رانده خواهد شد و جشنواره فجر نیز به رویدادی بیهویت تبدیل خواهد شد.
شریفی ضمن اشاره به اهمیت تربیت نسل جدید فیلمسازان، اظهار کرد: یکی از نقاط ضعف جشنواره فجر در سالهای اخیر، بیتوجهی به پرورش و حمایت از استعدادهای جوان متعهد است. در حالی که دهه ۶۰ و ۷۰ بستر بروز و ظهور جوانان دغدغهمند و مومن را فراهم میکرد، اینک شاهدیم که این انگیزه و امید در نسل جدید تا حد زیادی رنگ باخته است. اگر مدیران فرهنگی میخواهند سینمای متعهد سرپا بماند، موظفاند زمینه شناسایی، حمایت و معرفی جوانان انقلابی به فضای حرفهای سینما را فراهم کنند. بیتوجهی به بدنه جوان، آسیب جدی به روند انتقال ارزشها خواهد زد. هنر انقلاب نیازمند خون تازه و انگیزه نو است و جشنواره فجر میتواند نقش مهمی در این زمینه ایفا کند.
وی علاوه بر نقد ساختاری، یکی دیگر از مشکلات اصلی جشنواره را شفاف نبودن فرایندهای داوری و انتخاب فیلم دانست و بیان کرد: متاسفانه، در سالهای اخیر گاه معیارهای غیرشفاف، روابط و سلیقههای شخصی بر شایستهسالاری و ارزشگرایی اولویت یافته است. این روند اعتماد بسیاری از سینماگران را نسبت به جایگاه جشنواره خدشهدار کرده و امید به دیدهشدن آثار اصیل و ارزشی را کاهش داده است. تنها با شفافیت در سازوکارها میتوان اعتماد از دسترفته را بازگرداند. داوران باید باتجربه، دلسوز و کاملاً آگاه به ضرورتهای فرهنگی انقلاب باشند. جشنوارهای که در آن عدالت و شفافیت برقرار نباشد، کمکم اعتبار خود را نزد هنرمندان و مردم از دست میدهد.
امیرحسین شریفی در پایان تصریح کرد: امروز بیش از همیشه، جامعه ایرانی به آثاری نیاز دارد که مایه امید، وحدتافزایی و تقویت هویت ملی و دینی مردم باشد. جشنواره فیلم فجر اگر به جایگاه اصیل خود بازگردد، میتواند الهامبخش گفتمان تمدنی و مقاومت در منطقه باشد. مدیران سینمایی باید برنامهای دقیق و ارادهای جدی برای احیای این رسالت مهم داشته باشند تا دوباره نام فجر با شکوه و بالندگی سینمای ارزشمدار گره بخورد. سینمای ایران استعداد و ظرفیت بالایی برای تحول دارد؛ تنها کافی است از نگاه سطحی و سیاستزده فاصله گرفته و به آینده متعهدان این حوزه ایمان بیاورد.
انتهای پیام
نظر شما